سرمازدگی در گیاهان: علائم، بهترین کود برای جلوگیری از آن

سرمازدگی در گیاهان یکی از شایع‌ترین و در عین حال مخرب‌ترین آسیب‌های است که بسیاری از محصولات کشاورزی وحتی  گیاهان آپارتمانی را تهدید می‌کند.  سرمازدگی زمانی رخ می‌دهد که دمای هوا به‌طور ناگهانی کاهش یافته و آب موجود در سلول‌های گیاهی یخ می‌زند. در نتیجه، دیواره‌های سلولی آسیب دیده و فرآیندهای حیاتی گیاه مانند: انتقال مواد غذایی، تنفس و رشد مختل می‌شوند. سرمازدگی نه‌تنها عملکرد گیاه را کاهش می‌دهد، بلکه در موارد شدید باعث خشک شدن کامل بوته و تأخیر در رشد مجدد آن در فصل بعد نیز می‌شود. در این راهنما با علائم سرمازدگی در گیاهان، روش‌های پیشگیری و همچنین بهترین کود برای سرمازدگی گیاهان آشنا می‌شوید. مطالعه‌ی این مقاله می‌تواند راهنمایی جامع برای حفظ سلامت گیاهان در فصل‌های سرد سال باشد.

وقتی گیاه در معرض هوای سرد یا یخ‌زدگی قرار می‌گیرد، تغییراتی در ظاهر و بافت آن دیده می‌شود که نشانه‌ی آسیب سرما است. شدت این علائم به نوع گیاه، میزان رطوبت و مدت‌زمان سرما بستگی دارد. مهم‌ترین نشانه‌های سرمازدگی گیاهان عبارت‌اند از:

• چروکیدگی و پژمردگی برگ‌ها
• قهوه‌ای و سوخته شدن برگ‌ها
• آبدار شدن سطح برگ
• افتادگی ساقه و شاخه‌ها
• از بین رفتن جوانه‌ها
• خشک شدن بافت‌های داخلی

به‌طور کلی، اگر بعد از چند روز هوای سرد متوجه تغییر رنگ برگ‌ها، توقف رشد گیاه یا از بین رفتن جوانه‌ها شدید، احتمال زیادی وجود دارد که گیاه دچار سرمازدگی شده باشد.

یکی از اصلی‌ترین دلایل افزایش آسیب سرمازدگی گیاهان، تغذیه ناکافی یا نامناسب گیاه در طول فصل رشد است. استفاده به موقع از هر نوع عناصر غذایی، نقش مهمی در نقش بسیار مهمی در افزایش مقاومت گیاه و حفظ عملکرد آن در برابر سرما دارد. توصیه می‌کنیم برای انتخاب نوع کود، تعیین مقدار دقیق مصرف و مشخص کردن زمان مناسب، حتماً با گیاه‌پزشکان مزرعه دانش مشورت کنید تا از بروز خسارت‌های احتمالی جلوگیری شود و محصولی سالم‌تر داشته باشید.

کودهای حیوانی کاملاً پوسیده، کمپوست و ورمی‌کمپوست در پاییز و زمستان یا به‌صورت چالکود در پای درختان، علاوه بر تغذیه، گرمای اضافی در خاک ایجاد می‌کنند و خطر سرمازدگی را کاهش می‌دهند.

مصرف کودهای دارای پتاس بالا و جلبک دریایی، در پایان فصل برداشت، مقاومت گیاه را در برابر سرمای زمستان و بهاره افزایش

کودهای حاوی آمینواسیدها در دوره تغییر ناگهانی دما به حفظ سلامت سلول‌های گیاه و افزایش مقاومت آن کمک می‌کنند.

استفاده از کودهای فروت ست بعد از برداشت میوه‌ها و در پایان زمستان هنگام جوانه‌زنی، باعث افزایش مقاومت گیاهان به سرمای بهاره می‌شود. همچنین عنصر فسفر با تقویت بافت‌ها، استحکام گیاه و توان آن در مقابله با سرما را افزایش می‌دهد.

سرمازدگی گیاهان بسته به زمان وقوع و شدت کاهش دما، معمولاً در دو دوره‌ی سال یعنی زمستان و بهار رخ می‌دهد. هر یک از این نوع سرمازدگی‌ها شرایط، علائم و میزان خسارت متفاوتی دارند.

سرمازدگی زمستانه زمانی رخ می‌دهد که در ماه‌های سرد سال، دما برای مدتی طولانی یا به‌صورت ناگهانی به زیر صفر درجه سانتی‌گراد (و گاهی تا ۱۰- درجه یا کمتر) کاهش پیدا کند. در این شرایط، بافت‌های چوبی، ریشه‌ها و تنه گیاهان دچار یخ‌زدگی می‌شوند. انجماد آب درون سلول‌ها باعث ترک خوردن بافت‌ها، خشک شدن شاخه‌ها و در نهایت از بین رفتن بخش‌هایی از گیاه می‌شود. گیاهان چندساله، درختان میوه جوان و گونه‌های حساس به سرما بیش از سایر گیاهان در معرض این نوع آسیب قرار دارند.

سرمازدگی بهاره معمولاً بعد از پایان زمستان و در زمان جوانه‌زنی، گلدهی یا تشکیل میوه‌های اولیه رخ می‌دهد. در این دوره، گیاهان به دلیل رشد فعال و بافت‌های نرم و پرآب، به کاهش ناگهانی دما بسیار حساس‌ هستند.

در دماهای حدود ۲- تا ۳- درجه سانتی‌گراد، شکوفه‌ها و جوانه‌های نورسته آسیب می‌بینند و اگر دما به حدود ۵- درجه زیر صفر برسد، میوه‌های تازه تشکیل‌شده نیز دچار خسارت می‌شوند. به همین دلیل، سرمازدگی بهاره معمولاً خطرناک‌تر از سرمازدگی زمستانه است و مستقیماً می‌تواند باردهی گیاه در همان سال را کاهش دهد.