کنترل تریپس در خیار و فلفل جنوب ایران / بهترین روشها و سموم موثر
تریپس یکی از مهمترین آفات خیار و فلفل در گلخانهها و مزارع جنوب ایران است. این آفت کوچک اما بسیار مخرب میتواند در مدت کوتاهی باعث کاهش شدید کیفیت و عملکرد محصول شود.
در سالهای اخیر بسیاری از کشاورزان استانهای جنوبی مانند هرمزگان، بوشهر، فارس، کرمان و خوزستان با افزایش جمعیت تریپس در گلخانههای خیار و فلفل مواجه شدهاند. شرایط گرم و خشک این مناطق محیط مناسبی برای تکثیر سریع این آفت فراهم میکند.
در این مقاله کارشناسان ثمین آگرو بر اساس تجربه عملی در گلخانههای جنوب کشور، روشهای موثر برای شناسایی و کنترل تریپس خیار گلخانهای را بررسی میکنند.
تریپس خیار چیست؟
تریپسها حشرات بسیار ریزی هستند که طول آنها معمولاً کمتر از ۲ میلیمتر است. این آفات از شیره گیاه تغذیه میکنند و با سوراخ کردن سلولهای گیاهی باعث آسیب به برگ، گل و میوه میشوند.
تریپسها به سرعت در گلخانه تکثیر میشوند و در صورت عدم کنترل میتوانند خسارت اقتصادی زیادی ایجاد کنند.
علائم خسارت تریپس در خیار و فلفل
یکی از مهمترین مراحل مدیریت آفات، تشخیص زودهنگام علائم آلودگی است. کشاورزانی که در مراحل اولیه آلودگی اقدام به کنترل آفت میکنند معمولاً موفقتر هستند.
مهمترین علائم حضور تریپس عبارتند از:
• ایجاد لکههای نقرهای یا خاکستری روی برگها
• پیچیدگی و بدشکل شدن برگها
• کاهش رشد گیاه
• ایجاد خطوط یا لکههای قهوهای روی میوه
• ریزش گلها در موارد آلودگی شدید
بر اساس تجربه کارشناسان ثمین آگرو، بسیاری از کشاورزان ابتدا این علائم را با کمبود عناصر غذایی یا تنش گرمایی اشتباه میگیرند و همین موضوع باعث تاخیر در کنترل آفت میشود.
چرخه زندگی تریپس در خیار گلخانهای
شناخت چرخه زندگی تریپس نقش مهمی در موفقیت برنامه کنترل آفات دارد. این آفت دارای چرخه زندگی کوتاهی است و در شرایط گرم گلخانه میتواند به سرعت جمعیت خود را افزایش دهد.
چرخه زندگی تریپس شامل چند مرحله است.
مرحله تخم
حشرات ماده تخمهای خود را داخل بافت برگ یا گل قرار میدهند. به همین دلیل تخمها در برابر بسیاری از سموم محافظت میشوند.
مدت زمان تفریخ تخمها معمولاً بین ۲ تا ۴ روز است.
مرحله لارو
پس از خروج از تخم، لاروها روی سطح برگ شروع به تغذیه میکنند. بیشترین خسارت تریپس در این مرحله ایجاد میشود.
در این مرحله لکههای نقرهای روی برگها ظاهر میشود که یکی از مهمترین نشانههای آلودگی است.
بیشتر سموم حشرهکش زمانی بیشترین تاثیر را دارند که آفت در مرحله لاروی باشد.
مرحله پیش شفیره و شفیره
در این مرحله تریپسها معمولاً در خاک یا بقایای گیاهی پنهان میشوند و فعالیت تغذیهای ندارند. به همین دلیل کنترل آنها در این مرحله دشوارتر است.
حشره کامل
حشرات کامل کوچک و باریک هستند و به راحتی در گلخانه جابهجا میشوند. این حشرات میتوانند به سرعت گیاهان دیگر را آلوده کنند.
در شرایط دمایی مناسب گلخانه، چرخه کامل زندگی تریپس ممکن است تنها ۱۰ تا ۱۵ روز طول بکشد.
به همین دلیل اگر کنترل آفت به موقع انجام نشود، جمعیت آن میتواند در مدت کوتاهی چند برابر شود.
روشهای پایش و تشخیص زودهنگام تریپس
یکی از مهمترین اصول مدیریت آفات در گلخانه، پایش منظم جمعیت آفت است.
کارشناسان ثمین آگرو توصیه میکنند برای تشخیص زودهنگام آلودگی از کارتهای چسبنده زرد و آبی یا رولهای زرد و آبی استفاده شود.
این کارتها حشرات پروازی مانند تریپس را جذب کرده و به کشاورز کمک میکنند تا قبل از افزایش شدید جمعیت آفت، از وجود آن مطلع شود.
در بسیاری از گلخانههای جنوب کشور استفاده از این کارتها باعث شده کشاورزان بتوانند زمان مناسب سمپاشی را بهتر تشخیص دهند.
بهترین سم برای تریپس خیار گلخانهای
برای کنترل موثر تریپس در خیار و فلفل گلخانهای معمولاً از چند روش به صورت ترکیبی استفاده میشود. همچنین برای جلوگیری از ایجاد مقاومت در آفات بهتر است سموم به صورت تناوبی استفاده شوند.
مهمترین سموم موثر برای کنترل تریپس عبارتند از:
اسپینوساد
اسپینوساد یکی از موثرترین حشرهکشها برای کنترل تریپس است. این سم منشاء طبیعی دارد و در بسیاری از برنامههای مدیریت آفات گلخانهای استفاده میشود.
اسپینوساد روی لارو و حشرات کامل تریپس تاثیر بسیار خوبی دارد.
آبامکتین
آبامکتین یک حشرهکش و کنهکش با اثر تماسی و گوارشی است که به خوبی در بافت برگ نفوذ میکند.
این سم برای کنترل آفات مکنده مانند تریپس در گلخانههای خیار و فلفل کاربرد زیادی دارد و معمولاً به صورت تناوبی با اسپینوساد استفاده میشود.
بایو مک یک حشرهکش و کنهکش ارگانیک با منشاء گیاهی است که ماده موثره آن ماترین (Matrine) میباشد.
این ماده از عصاره ریشه گیاه تلخ بیان استخراج شده و توسط شرکت MR INNOVATION کره جنوبی تولید میشود.
بایو مک برای کنترل آفات مکنده مانند:
تریپس
شته
سفیدبالک
انواع کنهها
مورد استفاده قرار میگیرد.
این محصول یک سم تماسی و گوارشی غیرسیستمیک است و علاوه بر کنترل آفات، میتواند باعث تحریک سیستم دفاعی گیاه و تولید فیتوآلکسینها شود.
میزان مصرف معمول:
حدود ۱٫۵ لیتر در ۱۰۰۰ لیتر آب
در مراحل اولیه رشد گیاه این مقدار میتواند به ۰٫۷۵ لیتر در ۱۰۰۰ لیتر آب کاهش پیدا کند.
بهترین زمان مصرف بایو مک در مراحل اولیه آلودگی و قبل از غروب آفتاب است و محلولپاشی معمولاً هر ۱۰ تا ۱۵ روز تکرار میشود.
سموم اشتباهی که کشاورزان برای تریپس استفاده میکنند
در بسیاری از گلخانهها مشاهده شده که کشاورزان از سمومی استفاده میکنند که تاثیر زیادی روی تریپس ندارند. این موضوع علاوه بر افزایش هزینهها باعث افزایش مقاومت آفت نیز میشود.
بر اساس تجربه کارشناسان ثمین آگرو برخی از این سموم عبارتند از:
این سم بیشتر برای کنترل شته استفاده میشود و در بسیاری از موارد تاثیر محدودی روی تریپس دارد.
دیازینون
دیازینون یک سم قدیمی است و تاثیر آن در کنترل تریپس در شرایط گلخانهای معمولاً کم است.
مالاتیون
این سم اثر کوتاهمدتی روی تریپس دارد و در بسیاری از موارد جمعیت آفت به سرعت دوباره افزایش پیدا میکند.
به همین دلیل توصیه میشود از سموم تخصصیتر مانند اسپینوساد، آبامکتین و بایو مک استفاده شود.
سوالات متداول کشاورزان درباره تریپس خیار
تریپس خیار چیست؟
تریپس خیار یک آفت مکنده بسیار کوچک است که با تغذیه از شیره گیاه باعث ایجاد لکههای نقرهای روی برگ، پیچیدگی برگها و بدشکل شدن میوه میشود.
بهترین سم برای تریپس خیار چیست؟
سمومی مانند اسپینوساد، آبامکتین و بایو مک از موثرترین گزینهها برای کنترل تریپس در گلخانههای خیار هستند.
آیا بایو مک برای تریپس موثر است؟
بله. بایو مک یک حشرهکش گیاهی با ماده موثره ماترین است که برای کنترل آفات مکنده مانند تریپس، شته و سفیدبالک استفاده میشود.
چند بار باید برای کنترل تریپس سمپاشی انجام شود؟
بسته به شدت آلودگی معمولاً ۲ تا ۳ نوبت سمپاشی در فاصله ۷ تا ۱۰ روز انجام میشود. در بسیاری از موارد برای جلوگیری از ایجاد مقاومت، سموم به صورت تناوبی استفاده میشوند.
جمعبندی
تریپس یکی از آفات مهم خیار و فلفل در گلخانههای جنوب ایران است و در صورت عدم کنترل میتواند خسارت قابل توجهی ایجاد کند.
شناخت علائم اولیه آلودگی، استفاده از روشهای پایش مانند کارتهای چسبنده و استفاده صحیح از سموم موثر میتواند نقش مهمی در مدیریت این آفت داشته باشد.
کارشناسان ثمین آگرو توصیه میکنند برای کنترل بهتر تریپس از برنامه مدیریت تلفیقی آفات استفاده شود و سموم موثر مانند اسپینوساد، آبامکتین و بایو مک به صورت تناوبی مصرف شوند.
