علت ریزش گل گوجه فرنگی و بهترین روش جلوگیری از آن
ریزش گل در گوجهفرنگی یکی از رایجترین مشکلاتی است که کشاورزان در کشت گلخانهای و فضای باز با آن روبهرو میشوند. در بسیاری از مزارع مشاهده میشود که بوتهها گل زیادی تولید میکنند اما قبل از تبدیل شدن به میوه، گلها خشک شده و از گیاه جدا میشوند.
کارشناسان ثمین آگرو در بازدیدهای مزرعهای بارها مشاهده کردهاند که ریزش گل معمولاً نتیجه ترکیب چند عامل است؛ از جمله تنش دمایی، کمبود عناصر غذایی کلیدی و مدیریت نادرست آبیاری. اگر این عوامل بهموقع اصلاح شوند، درصد تبدیل گل به میوه میتواند به شکل قابل توجهی افزایش پیدا کند.
مهمترین علتهای ریزش گل گوجه فرنگی
۱. تنش دمایی (گرما یا سرما)
گوجهفرنگی گیاهی حساس به دما است و برای گردهافشانی موفق به محدوده دمایی مشخصی نیاز دارد.
دمای مناسب برای تشکیل میوه:
- دمای روز: ۲۱ تا ۲۷ درجه سانتیگراد
- دمای شب: ۱۵ تا ۲۰ درجه سانتیگراد
اگر دمای محیط از ۳۵ درجه سانتیگراد بالاتر برود یا دمای شب کمتر از ۱۳ درجه شود، گردهها قدرت باروری خود را از دست میدهند و گلها قبل از تشکیل میوه میریزند.
به همین دلیل کارشناسان ثمین آگرو تأکید میکنند:
«برای جلوگیری از ریزش گل، تغذیه کلسیمی و بور باید قبل از تنش گرمایی انجام شود.»
۲. کمبود کلسیم و بور
از نظر فیزیولوژی گیاهی، بور نقش اساسی در جوانهزنی گرده و رشد لوله گرده دارد و کلسیم نیز در تقویت دیواره سلولی و پایداری بافت گل نقش مهمی ایفا میکند.
کمبود این دو عنصر میتواند باعث شود:
- گردهها قدرت باروری خود را از دست بدهند
- گلها به درستی تبدیل به میوه نشوند
- ریزش گل افزایش پیدا کند
یکی از مؤثرترین روشها برای جلوگیری از این مشکل، استفاده از کود کلسیم بور در مرحله قبل از گلدهی و ابتدای گلدهی است.
۳. نوسان آبیاری و تنش ریشه
آبیاری نامنظم یکی از عوامل مهم در ریزش گل است. زمانی که گیاه دورههای خشکی و سپس آبیاری شدید را تجربه کند، تعادل هورمونی آن به هم میخورد و گیاه بخشی از گلها را حذف میکند.
در بسیاری از گلخانهها، کارشناسان ثمین آگرو مشاهده کردهاند که کنترل هدایت الکتریکی محلول غذایی (EC) میتواند تأثیر زیادی در کاهش تنش گیاه داشته باشد.
استفاده از EC متر به کشاورزان کمک میکند تا غلظت محلول غذایی را دقیق اندازهگیری و از شوری بیش از حد جلوگیری کنند.
۴. کمبود پتاسیم در زمان گلدهی
پتاسیم یکی از عناصر کلیدی در انتقال قندها و انرژی در گیاه است. در زمان گلدهی و تشکیل میوه، گیاه برای تغذیه گلها به پتاسیم بیشتری نیاز دارد.
کمبود پتاسیم باعث میشود:
- انرژی کافی به گلها نرسد
- تشکیل میوه کاهش پیدا کند
- ریزش گل افزایش یابد
برای جلوگیری از این مشکل، استفاده از کودهایی با پتاسیم بالا مانند NPK 12-12-36 در مرحله گلدهی توصیه میشود.
۵. ضعف عمومی گیاه و تنشهای محیطی
عوامل محیطی مختلف نیز میتوانند باعث ریزش گل شوند، از جمله:
- شوری خاک
- نور ناکافی
- بیماریهای ریشه
- ضعف سیستم ریشه
- کمبود مواد آلی خاک
در چنین شرایطی گیاه انرژی کافی برای نگه داشتن تمام گلها ندارد و بخشی از آنها را رها میکند.
برای افزایش مقاومت گیاه در برابر تنشها، استفاده از آمینواسید و جلبک دریایی بسیار مفید است. این ترکیبات باعث میشوند:
- مقاومت گیاه به تنش گرما افزایش پیدا کند
- فعالیت متابولیکی گیاه بیشتر شود
- گلدهی تقویت شود
تجربه کشاورزان در مشاورههای ثمین آگرو
یکی از کشاورزان منطقه جیرفت در تماس با کارشناسان ثمین آگرو اعلام کرد که در دوره گرمای شدید با ریزش شدید گل مواجه شده است. پس از بررسی مشخص شد که تغذیه کلسیم و بور قبل از شروع گرما انجام نشده و گیاه دچار ضعف در گردهافشانی شده است.
پس از اجرای یک برنامه تغذیه شامل کلسیم بور، آمینواسید و کود پتاس بالا، در خوشههای بعدی میزان تشکیل میوه به شکل قابل توجهی افزایش پیدا کرد.
برنامه پیشنهادی تغذیه برای کاهش ریزش گل
یک برنامه ساده که در بسیاری از مزارع نتیجه خوبی داشته است:
مرحله قبل از گلدهی
محلولپاشی کلسیم بور
شروع گلدهی
مصرف آمینواسید یا جلبک دریایی
مرحله تشکیل میوه
استفاده از NPK 12-12-36
برای محلولپاشی یکنواخت و پوشش بهتر برگها نیز استفاده از سمپاش شارژی توصیه میشود.
جمعبندی
ریزش گل گوجهفرنگی معمولاً نتیجه ترکیبی از تنشهای محیطی و کمبود عناصر غذایی است. مدیریت صحیح تغذیه، آبیاری منظم و تأمین عناصر کلیدی مانند کلسیم، بور و پتاسیم میتواند نقش مهمی در افزایش درصد تبدیل گل به میوه داشته باشد.
با اجرای یک برنامه تغذیه مناسب و استفاده از تجهیزات دقیق اندازهگیری مانند EC متر، کشاورزان میتوانند از بخش زیادی از ریزش گل جلوگیری کرده و عملکرد مزرعه خود را افزایش دهند.
سوالات کاربران عزیزمان
1. علت اصلی ریزش گل گوجه فرنگی چیست؟
علت اصلی معمولاً ترکیبی از تنش گرمایی، کمبود کلسیم و بور، نوسان آبیاری و ضعف تغذیه گیاه است.
2. چه دمایی باعث ریزش گل گوجه فرنگی میشود؟
وقتی دمای روز از حدود 35 درجه سانتیگراد بالاتر برود یا دمای شب خیلی پایین بیاید، احتمال ریزش گل افزایش پیدا میکند.
3. برای جلوگیری از ریزش گل گوجه فرنگی چه کودی استفاده کنیم؟
کود کلسیم بور، آمینواسید، جلبک دریایی و در مرحله تشکیل میوه NPK 12-12-36 بسیار مؤثر هستند.
4. آیا کمبود بور باعث ریزش گل گوجه فرنگی میشود؟
بله، بور در جوانهزنی گرده و لقاح نقش مهمی دارد و کمبود آن یکی از دلایل مهم ریزش گل است.
5. بهترین زمان مصرف کود کلسیم بور برای گوجه فرنگی چه موقع است؟
بهترین زمان، قبل از تنش گرمایی و در مرحله قبل از گلدهی یا ابتدای گلدهی است.
